Dış gebelik tanımı: Tıp literatüründe dış gebelik “ektopik gebelik” veya “extrauterin gebelik ” olarak da geçer.

döllenmiş bir yumurtanın rahim içi dışında bir yere yerleşerek, o alanda gelişimine devam etmesidir.

Dış Gebelik

Dış gebeliğin :

1- Tüpler:Dış gebeliğin en çok yerleştiği yer %90-95 oranında  kadının fallop kanalları veya diğer ismiyle fallop tüpleridir.

2- Yumurtalık,

3- Karın içi  veya rahim ağzında: Dış gebelik  tüpler haricinde; yumurtalıkta (ovarian gebelik), karın içerisinde (abdominal gebelik), rahim ağzında (servikal gebelik) da olabilmektedir.

- İlk 3 ayda yaşanan anne ölümlerinin en sık sebebidir ve gebeliklerin yaklaşık % 1inde görülür. Döllenmiş olan yumurta herhangi bir nedenden dolayı tüplerden rahim boşluğuna kadar olan seyahatini tamamlayamaz. En sık tüplerde görüldüğü için ektopik gebelik denildiğinde genelde tüplerde olan gebelik (tubal gebelik) anlaşılır.

- Rahim içerisinde normal bir gebelikle birlikte dış gebelik görülmesine heterotopik gebelik denir. Ortalama 30000 de 1 görülür.

- Oluşan gebelik dış gebelikse embriyo kesin olarak kaybedilmekte ve anne hayatı da ciddi olarak tehlike altında kalmaktadır.

Endişe etmeyin çünki ; günümüzdeki erken tanı ve tedavi yöntemlerindeki gelişmeler sayesinde hastalık erken dönemde, anne hayatını tehlikeye sokmadan tanınabilmekte, en önemlisi de annenin tüpünde hasar meydana gelmeden tedavi edilebilmektedir. Tabi burada önemli olan gebelik sürecinin daha başında  bir doktor seçerek kontrollere gidilmesidir.

Dış gebelik çoğunlukla fallop tüplerindeki tıkanıklık veya tüplerin doğal yapısındaki bozukluklar sebebiyle ortaya çıkmaktadır. Fallop tüplerinin doğal yapısının bozulmasında en büyük etmen enfeksiyonlardır.

- Cinsel yolla bulaşan enfeksiyonlar nedeniyle geçirilmiş PID.

- Bir enfeksiyon söz konusu olduğunda etken çoğu zaman “klamidya”dır .

- Bu mikroorganizmanın yaptığı enfeksiyon çoğu zaman ağrısız, ateşsiz fark edilmeden geçer.

- Ancak verdiği hasar bu kadar hafif olmaz.

- Sperm ile yumurtanın tüpte karşılaştığı düşünülürse bozuk bir zeminde verimsiz bir karşılaşma sonucunda çoğu zaman sağlıklı bir gebelikten bahsetmek mümkün olmayacaktır.

- Sık yapılan kürtajlar da enfeksiyon oluşumuna sebebiyet vererek dış gebeliğe zemin hazırlayabilmektedir.

- Karın kasık bölgesinde cerrahi operasyonlar ve endometriosis nedeniyle tüplerin etrafında oluşan yapışıklıklar (Daha önce üreme sistemi içinde geçirilmiş enfeksiyonel bir rahatsızlık ya da endometriozis ve kist operasyonu tüplerin barsağa benzer yılan vari hareketlerinin bozulmasına ve kısmi tıkanıklıklar ile yapışıklıklar oluşmasına sebep olmaktadır.)

-Dış gebelik bir kadının üreme ile ilgili karşılaşabileceği en büyük problemlerden biridir. Çünkü yaşanan her dış gebelik bir sonraki gebeliğin de dış gebelik olma ihtimalini artıracak, bu yönü ile kadının hayatını tehlikeye sokacaktır. Bunun yanında dış gebeliklerden sonra yaşanan karın içi yapışıklıklar ağrıya, yumurtlama bozukluklarına da neden olabilmektedir.

- tüpleri bağlama veya açma ameliyatları,

- tüp bebek uygulaması ve infertilite tedavileri,

- uygunsuz yapılan ve yasal haftayı aşmış kürtaj operasyonları,

- sigara içme,

- progesteron ağırlıklı doğum kontrol hapları ve rahim içi araç (spiral),

- tüplerde doğumsal kusurlar dış gebelik ihtimalini artırır.

- ileri anne yaşı.

 

Dış Gebelik Oluşum Süreci

     Kadın her adet döneminde yumurtalıklarından yumurta atar ve bu yumurta spermle karşılaşırsa birleşir ve tüpler aracılığı ile rahime doğru ilerler. Bu nedenle “tüm gebelikler tüplerde başlar”, ancak belli bir süre sonunda (6-7 günde) cenin bir yandan bölünerek diğer yandan tüplerin fizyolojik kasılma hareketleri ile rahim içine doğru yolculuğunu tamamlar ve oraya yuvalanır. Bu şekilde rahim içinde bir gebelik başlamış olur.

     Tüp içerisindeki kanalda oluşan herhangi bir yapışıklığa bağlı mekanik bir problem veya tüplerinin fizyolojik olarak daha az hareketlerine bağlı bir durum varsa yumurtanın rahime doğru ilerlemesi engellenmektedir.

     Tüplerdeki mekanik darlıklar, erkekten gelen spermin geçişine izin verirken yumurtanın geçişini engeller. Böylelikle tüpte döllenen yumurta rahime doğru ilerleyemez ve darlık bölgesine yerleşerek tüplerde büyümeye başlar (Tubal gebelik).

     Problem teşhis edilemezse belli bir süre sonunda bu gebelik tüpü bombeleştirip yırtılmasına sebep olarak iç kanama ile kadının ölmesine neden olabilir.

 

Dış Gebelik Oluşum Süreci ve Belirtileri

-Dış gebelik erken dönemde normal gebelik bulgularını taklit eder.

-Yani adet gecikmesi,

-Memelerde hassasiyet,

-Bulantı, kusma,

-İdrar ve kanda gebelik testlerin pozitifliği vb. normal gebelik gibidir ve belirti vermez.

- Ancak embrionun tüpün içinde büyümeye devam etmesi ile tüpün gerilmesine bağlı olarak, bir süre sonra karın ve kasıklarda şiddetli ağrı hissedilir. Fark edilmeyen olgularda tüplerde yerleşen gebelik giderek büyür, tüpler iyice gerilir, yırtılır ve sonunda patlayıp iç kanama meydana gelir.

- Acil müdahale edilmediği taktirde anne ölümü ile sonlanabilir. Bu nedenle adet gecikmesi olduğunda en kısa zamanda bir kadın doğum uzmanına başvurması çok önemlidir.

-  Erken gebelik döneminde adet gecikmesi ve tüm gebelik belirtilerine rağmen rahim içinde gebelik kesesinin görülmemesi halinde dış gebelik şüphesi uyanmalıdır.

- B-HCG ölçümleri ile normal gebelikte beklenen 48 saatte içinde 2 kat yükselme artışı dış gebelikte olmaz.

- Rahim içinde gebelik kesesinin vajinal ultrasonla B-HCG seviyesi 1500 civarında iken, abdominal ultrasonla ise 6000 ve üzeri olduğunda mutlaka görülmesi gerekir.

- Görülemediği taktirde yapılacak komple fizik muayene, laboratuar tetkikleri, ultrasonografik inceleme, gerekirse küretaj ve laparaskopi tanı koymamızda yardımcı olmaktadır.

-Ancak gebeliğin ilerleyen aşamalarında hasta şiddetli kasık ağrısı, vajinal kanama, baygınlık ve diğer iç kanama belirtileri olabilir.

-Gebelik testinin pozitif olması ve ultrasonda karın içinde serbest kan saptanması tanılamada yardımcıdır.

-Dış gebelik tanısını erken koyarak henüz tüp hasar görmeden kapalı cerrahi operasyon veya ilaç ile tedaviye gitme şansı sözkonusudur.

-Ancak yine de tüp hasar görebilir ve yeni bir gebelikte bu durum yüzde 10-15 tekrarlayabilir. Bu sebeple geçirilmiş dış gebelik hikayesi olan hanımların yeniden gebe kaldıklarında zaman geçirmeden jinekologlarına gitmeleri tavsiye edilir.

Hangi Durumlarda Ameliyat Gereklidir?

    Dış gebelik nedeni ile  tüp yırtıldıysa ve iç kanama başladıysa durum acildir. Hastaya damar yolu takılıp gerekirse kan transfüzyonu hazırlanıp hasta acil olarak ameliyata alınır. Kapalı ya da açık cerrahi müdahale ile gebelik materyali tüpten temizlenir ve kanama durdurulur. Uygun durumlarda tüp korunmaya çalışılır ancak genellikle hasar gören tüp daha sonra oluşabilecek dış gebeliği önlemek için tümden alınır.

Dış gebeliğin en talihsiz şekli, hem bir dış gebelik hem de normal rahim içi gebeliğin aynı anda bulunmasıdır. Bu durumda ultrasonografide rahim içinde normal gelişmekte olan bir gebelik görüldüğü için tanısı çok kolay atlanabilir. Oldukça nadir olmakla beraber çoğul gebelik olasılığının yüksek olduğu infertilite (kısırlık) tedavileri riski artırmaktadır.

 

Dış gebelik nasıl anlaşılır?

-Normal gebeliğin erken belirtilerinin tamamı dış gebelikte de kendini gösterir.

-Başta adet gecikmesi olmak üzere, kan ve idrar tahlillerinde gebelik oluşumunun tespit edilmesi, mide bulantısı gibi belirtilerin tamamı ortak belirtilerdir.

- Bu aşamada gebeliğin hekim kontrolünde tespiti ve takibinin önemi ortaya çıkmaktadır.

Dış gebelik erken dönemde tespit edilip sonlandırılması gereken bir süreçtir.

-Aksi takdirde anne adayının hayatı tehlikeye girmektedir.

- Dolayısıyla sadece kan tahlilleri ve gebelik testiyle yetinmeyip ultrason aracılığıyla da hamileliği gözlemlemek gerekmektedir.

-Ultrason, gebeliğin rahim içinde konumlanmadığı kolayca tespit edebilmektedir. Bırakınız gebelik müjdesini size hekiminiz versin.

Erken gebelik belirtileri bu şekilde benzeşirken, ilerleyen evrelerde dış gebeliğin oluşturduğu olumsuz tablo ortaya çıkmaya başlar. Beklenmedik kanamalar, karnın alt bölgesinde oluşan ağrı en karakteristik belirtilerdir.

Dış gebelik erken evrede teşhis edildiğinde ilaç tedavisi mümkün olabilmektedir. Daha ileri boyutlarda ise, embriyo artık tutunduğu tüpe sığamayıp tüpü yırtmakta, bu da karın boşluğuna doğru bir kanama oluşmasına sebep olmaktadır. Bu kanamayı şiddetli karın ağrısı izler. Kimi zaman da tansiyon düşmesine bağlı olarak bayılmalar meydana gelebilmektedir. Bu durumda kişi vakit kaybetmeden bir sağlık kuruluşuna götürülmeli ve gerekli cerrahi müdahale yapılmalıdır.

 

Dış Gebeliğin Tedavisi Nasıl Yapılır?

Tedavide üç yöntem var. Hangi tedavi yönteminin seçileceğinde hastanın genel durumu, BetaHCG düzeyi ve dış gebeliğin ultrason boyutları gibi faktörler dikkate alarak karar verilir.

İlaç Tedavisi: Karın içi aktif kanama yoksa ve erken evre dış gebeliklerde kullanılabilir. Özellikle çocuk sahibi olmak isteyen hastalarda “methotreksat” denilen aslında bazı kanser olgularında kullanılan bir ilaç kullanılır ki, bu ilaç dış gebelik tedavisinde oldukça başarılıdır. Olgu iyi seçildiyse yüzde 80-85 başarı sağlanır, kalan yüzde 15-20 olguda cerrahi uygulama yapılır. Methotreksat tedavisi alan hastalarda Beta-HCG takibi gereklidir. Sonuç sıfıra düşene kadar izlem devam etmelidir. Bu süre 35-40 günü bulabilir. Medikal tedavi, tüplere daha az hasar verir ve doğurganlığı koruyucu etkisi yüksektir.

Cerrahi tedavi:  dünyada uygulanan iki yöntem vardır
Birincisinde; dış gebelik geçirmiş tüpün tamamının alınması (salpenjektomi ), özellikle de tüp parçalandığı durumlarda  bu yöntem tercih edilir.
İkincisinde ise; tüp hasar görmediyse korunarak sadece dış gebelik materyalinin alınmasıdır (salpingostomi ) . Bu cerrahi yöntemler son yıllarda neredeyse tamamen laparoskopik (Karın kesilmeden) cerrahi ile yapılır.
Bekleme Tedavisi: Dış gebelik olgularının bir kısmı kendi kendine yok olabilir. Uygun hastalarda, acil durumlar hakkında çok iyi bilgilendirme yapılarak bekleme tedavisi yapılabilir. Ancak bu hastalarda BetaHCG testleri yapılarak sonuçlarının yakın izlenmesi gerekir.

Tedavi Sonrası Hastaların Takibi

-Daha önceki gebeliklerde “Dış gebelik” öyküsü olan hastaların, tekrarlama riskinden dolayı bir daha gebe kalırlarsa hemen doktora başvurmaları gerekiyor.

- Ayrıca Beta HCG ve ultrason takiplerinin de titizlikle yapılması gerektiği konusunda bilgilendirilmeleri önem taşıyor.

-Rahim içi gebeliklerde olduğu gibi, dış gebelikte de eşler arasında kan uyuşmazlığı varsa daha sonraki gebeliklerde oluşacak bebeği korumak amacı ile kan uyuşmazlığı iğnesi mutlaka yapılmalıdır.

VN:F [1.9.22_1171]
Rating: 10.0/10 (2 votes cast)
VN:F [1.9.22_1171]
Rating: +2 (from 2 votes)
Dış Gebelik, 10.0 out of 10 based on 2 ratings